Walter en Marc Zegveld

De winst van kennis

Gepubliceerd op 25 maart 2003 | (0 reacties) | Ga naar het bijbehorende forumtopic

Kennis kopen of zelf ontwikkelen? Eenieder onderkent tegenwoordig dat kennis en kennismanagement van toenemend belang zijn voor de concurrentiepositie van ondernemingen. Ondernemers vertalen de aandacht die hieraan gegeven moet worden veelal in het inhuren van kenniswerkers en het introduceren van kennis-management-systemen.

Deze handelwijze benadert kennis als inputfactor. Hierbij wordt aangenomen dat, wanneer een onderneming kennis inkoopt, de kennisintensiteit en de toegevoegde waarde van haar producten of diensten zullen toenemen. Vervolgens, zo luidt de redenering, vertaalt de onderneming deze hogere toegevoegde waarde in een hogere rentabiliteit.  Eigen onderzoek (MZ) wekt twijfels of deze aanname juist is.  Kennis geldt als kritieke succesfactor voor de concurrentiekracht. Niet alleen ondernemers en managers, maar ook managementwetenschappers zoals Peter Drucker en Michael Porter onderstrepen de toepassing van kennis en de rol van innovatie.

Worden ondernemingen kennisintensief omdat zij steeds meer kennis inkopen?  Of worden ondernemingen kennisintensief omdat zij in staat zijn bestaande, eigen en ingekochte kennis te combineren zodat unieke ondernemingsspecifieke kennis ontstaat? In de eerste benadering staat het inhuren van kenniswerkers centraal terwijl in de tweede benadering de combinatie van kenniselementen centraal staat. Uit het onderzoek blijkt dat meer dan negentig procent van de onderzochte ondernemingen - 75 Nederlandse beursfondsen over de periode 1990 - 2000 - in staat zijn geweest de eigen productiviteit als gevolg van ondernemingsspecifieke kennis te verhogen. In deze groep is gemiddeld de helft van de totale productiviteitsontwikkeling het gevolg van ondernemingsspecifieke kennis.

Ondernemingsspecifieke kennis is het resultaat van organisatie en communicatie tussen medewerkers, klanten, verschaffers van kapitaal en partners. De centrale vraag is hoe de directe stakeholders van de onderneming met elkaar samenwerken zodat de productiviteit van de onderneming als geheel wordt verhoogd. Innovatie is hierbij het sleutelwoord. Door innovatie breed en integraal te benaderen en het belang en de invloed van de verschillende stakeholders te onderkennen is het mogelijk de kennisproductiviteit effectief te besturen. Een integrale benadering van innovatie behelst bekende aspecten zoals fundamenteel en toegepast onderzoek, productontwikkeling, kwaliteit, commercialisering en merkenbeleid, maar ook een minder bekend aspect dat hoort bij de integrale benadering van innovatie, namelijk het actief besturen van de samenwerking tussen de diverse stakeholders en de onderneming.

Slimme combinaties van kennis ontstaan alleen als er wat te combineren valt.  Iedere onderneming zal een eigen samenhang zoeken tussen de kennis en productiviteit die het gevolg is van de aanwezigheid van kenniswerkers en de kennis en productiviteit die het gevolg is van het combineren en organiseren van deze kennis. Uit de opbouw en de invloed van ondernemingsspecifieke kennis op de productiviteit van de onderneming blijkt dat de onderneming afhankelijker wordt van de kenniswerker en vice versa.  Gezien de omvang van de productiviteitsontwikkeling die het gevolg is van ondernemingsspecifieke kennis ligt het voor de hand dat verbetering van het innovatieproces een aanzienlijke impact zal hebben op de productiviteit van de onderneming. Verbetering van het innovatieproces is niet alleen het gevolg van betere interactie en organisatie tussen de stakeholders maar ook van een verandering in samenstelling van de stakeholders.

Ook kan samenwerking met anderen een rol spelen. De productiviteitsontwikkeling als gevolg van ondernemingsspecifieke kennis heeft tevens een relatie met de ontwikkeling van de netto winst en de kasstroom van de onderneming. In tegenstelling tot bestaande onderzoeken die aan kennis een sterk exploratief karakter toedichten, legt dit onderzoek dat de productiviteit van kennis centraal stelt, de directe relatie met het resultaat van de onderneming.

Het bezit van kennis is geen doel op zich. Kenniscreatie is enkel mogelijk als de juiste kenniselementen aanwezig zijn. Niet het aantal kenniswerkers, het hebben van een R&D-afdeling, patenten en licenties is van belang, maar vooral de combinatie met bedrijfsspecifieke kennis leidt tot verhoging van de productiviteit van ondernemingen.

Er zijn nog geen reacties