ZekerWet

Aanvulling op de stand van zaken: het verduidelijkingsdeel van de VBAR is bij nota van wijziging geschrapt, en het rechtsvermoeden bij een uurtarief onder 38 euro is als aparte wet (36.783) op 16 juni 2026 door de Eerste Kamer gekomen. Ingangsdatum volgt bij koninklijk besluit. Wat er verder ook uit de Zelfstandigenwet komt, drie dingen staan nu al vast en die worden in de discussie over de toekomst nogal eens vergeten. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Goedgekeurde overeenkomsten van vóór die datum mag je gebruiken tot en met 31 december 2029, ook als er in het document zelf een andere einddatum staat. Wie nu nog een "goedgekeurde modelovereenkomst" belooft, verkoopt iets wat niet meer bestaat. De reden die de Belastingdienst zelf geeft is de interessantste: "Modelovereenkomsten kunnen voor schijnzekerheid zorgen. De beoordeling van arbeidsrelaties is namelijk afhankelijk van hoe in de praktijk wordt gewerkt. En niet van hoe afspraken op papier zijn gezet." Dat is precies het punt dat hier al jaren wordt gemaakt, nu als officieel standpunt. En sinds 1 januari 2026 kunnen er vergrijpboetes bij, met naheffing terug tot 1 januari 2025 en bij kwaadwillendheid tot vijf jaar. Of de Zelfstandigenwet er komt of niet: een overeenkomst van opdracht die het resultaat beschrijft in plaats van de aanwezigheid, vervanging toestaat, geen vakantiedagen of werktijden regelt en elk half jaar tegen de praktijk wordt gehouden, doet onder alle drie de regimes hetzelfde werk. De wet verandert, de toets niet.

Over het aantal uren: art. 7:610 BW kent geen minimum. De drie kenmerken zijn persoonlijke arbeid, loon en gezag, en een korte opdracht onder gezag is juridisch nog steeds een opdracht onder gezag. Weinig uren maakt de kans op een controle misschien kleiner, maar niet de uitkomst anders. Waar uren wél tellen is de fictieve dienstbetrekking voor gelijkgestelden (meestal twee of meer dagen per week en minstens twee vijfde van het minimumloon), en die kun je samen schriftelijk uitsluiten vóór de eerste betaling. Als je freelancers echt weinig dagen maken, zit je daar al onder. Wat wel telt in jouw voorbeeld is het onderscheid tussen veiligheidsvoorschriften en werkgeversgezag. Dat een freelancer gekeurd materiaal moet gebruiken en zich aan de rigging-volgorde en de leiding op de bouwplaats houdt, geldt voor iedereen op die locatie, ook voor een ingehuurd bedrijf met eigen personeel. De vraag die de Belastingdienst stelt is of jij daarbovenop bepaalt hoe hij zijn werk doet, of hij zich mag laten vervangen, of hij ook voor anderen werkt en of hij eigen risico draagt. Dat zijn de punten waar je het verschil kunt laten zien, niet de helm. Twee dingen die sinds dit topic zijn veranderd en die ik nergens in de reacties zag: Vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst bij schijnzelfstandigheid ook vergrijpboetes opleggen. In 2025 kon dat nog niet, alleen correctieverplichtingen en naheffing. Verzuimboetes komen er in 2026 nog niet (bron: belastingdienst.nl, pagina "Arbeidsrelaties en handhaving"). En de Belastingdienst vraagt opdrachtgevers expliciet om na de start regelmatig opnieuw te toetsen, omdat "de manier waarop u samenwerkt in de loop van de tijd kan veranderen". Een freelancer die in januari drie dagen kwam bouwen en in september elke week op de planning staat, is een andere relatie geworden zonder dat er een handtekening is gezet.